Het recent geïntroduceerde coalitieplan (2026-2030) van Amsterdam besteedt ruim aandacht aan de ontwikkeling van sport en bewegen in de gemeente. Een veilig sportklimaat, vitale burgers, een gezonde leefomgeving en, niet onbelangrijk, het versterken van sportclubs zijn belangrijke speerpunten. Uitgangspunten die we ook terugvinden in het landelijke beleid van het ministerie van VWS en sportkoepel NOC*NSF. De ambitie is dat in 2040 circa 75% van de bevolking structureel beweegt. Om dat te realiseren, is veel actie nodig van sportclubs, burgers, gemeenten en ondersteunende organisaties. Dit vraagt ook om een solide infrastructuur voor sport en bewegen: sterke sportverenigingen, zowel organisatorisch als financieel, een passend sportaanbod en voldoende sportaccommodaties.
Binnen de gemeente Amsterdam is de afdeling Sport en Bos verantwoordelijk voor de kaders van dit beleid. Elk stadsdeel kent sportaccounthouders die zich bezighouden met clubondersteuning en het versterken van sportclubs. Daarnaast is er binnen de stadsdelen een afdeling Sportstimulering met sportmakelaars, die sportclubs ondersteunen bij praktijkvraagstukken en projecten. Ook zijn er diverse semi-interne en externe teams actief om de gemeentelijke doelstellingen te helpen realiseren. Zo is enkele maanden geleden het team van NMC Bright gestart met de methodiek van Impactgestuurde Clubondersteuning. Over deze aanpak en hun eigen achtergrond vertellen de betrokken projectleiders van NMC Bright, Shanna Kulik en Melissa Pieters.
Dat beide projectleiders een sportieve achtergrond hebben, is geen verrassing. Melissa is, net als haar familie, geen onbekende in de hockeywereld. Ze speelde zelf bij THC Hurley en Almeerse HC. Zo was haar neef, Marlon Landbrug, een periode sportambassadeur bij HC Amsterdam Dynamics in Zuidoost. Tijdens haar studie Bewegingswetenschappen deed Melissa onderzoek naar de motorische ontwikkeling van kinderen. Tegenwoordig werkt ze, naast haar functie bij NMC Bright, parttime als Fitness Coach en doet ze zelf graag aan Crossfit. Haar aandacht voor een gezonde levensstijl en het vitaliseren van sportclubs maakte de overstap naar NMC Bright als projectleider een logische stap.
Ook collega Shanna, hockeyspeelster bij HC AthenA, heeft een achtergrond in sport en bewegen. Ze begon in de fysiotherapie en studeerde vervolgens Bewegingswetenschappen. Daarna deed ze ervaring op bij het Kenniscentrum Sport & Bewegen (Utrecht)
waar ze zich vooral bezig hield de doelgroepen jeugd en jongeren. Om haar kennis en ervaring verder in te zetten, maakte ze de overstap naar NMC Bright, waar ze nu aan de slag is als projectleider Impactgestuurde Clubondersteuning.
Het sportadviesbureau NMC Bright uit Nieuwegein ontwikkelde de afgelopen jaren een methode genaamd Impactgestuurde Clubondersteuning (IGCO). Nieuw binnen deze methode is dat bij de ondersteuning van sportclubs ook maatschappelijke hulpvragen nadrukkelijk worden meegenomen in de uitvoering. In Leusden, Amersfoort en Zoeterwoude zijn de eerste stappen gezet en ervaringen opgedaan met deze aanpak, waarbij concrete maatschappelijke vraagstukken als uitgangspunt dienden.
Voor de gemeente Amsterdam staat het versterken van sportverenigingen hoog op de agenda, met specifieke aandacht voor het verhogen van de structurele sportdeelname van meiden van 12 tot 18 jaar en senioren van 55 jaar en ouder. Bij de uitvoering van de trajecten ligt dan ook de focus op deze doelgroepen. De geselecteerde clubs worden getoetst op de acht pijlers behorende bij de impactgestuurde clubondersteuning waarna gericht bepaald wordt waar de ondersteuning nodig is om de uiteindelijke doelen te behalen.
Melissa: “Het uiteindelijke doel is dat mensen structureel gaan sporten en vanuit ons perspectief is een sportvereniging een ideale plek om dat te realiseren. Essentieel daarbij is dat er binnen de club een passend aanbod is voor de doelgroep.” Shanna vult aan: “Belangrijk is dat bewoners doorstromen van een kennismaking of een instuifprogramma naar een sportclub. Daarvoor moeten sportclubs wel ruimte, kennis en mankracht hebben.”
Melissa: “NMC Bright voert dit project hoofdzakelijk uit in drie stadsdelen van Amsterdam: Nieuw-West, Noord en Zuidoost”. Shanna: “We zijn gestart met een inventarisatie van het sociale- en sportieve netwerk. Juist samenwerking tussen verschillende domeinen, zoals onderwijs, welzijn, zorg en sport, biedt vaak kansen. In de wijk is al een netwerk aanwezig van trainers, buurtsportcoaches en maatschappelijke organisaties.”
Melissa: “De uitdaging is om bewoners daadwerkelijk naar de sportclub te brengen. Een valkuil in Zuidoost is dat bewoners met enige regelmaat blijven hangen in gratis sportaanbod en niet doorstromen naar een vereniging. Sportclubs zijn juist gebaat bij nieuwe leden en vrijwilligers. Dat biedt financieel perspectief, bijvoorbeeld via contributies en opbrengsten uit de Stadspas, maar zorgt er ook voor dat de club verder vorm en inhoud krijgt. Naast enkel het aanbieden van een sport zien wij een bredere rol voor verenigingen. Zoals het woord zegt ‘het verenigt mensen’. Daar zit denk ik een enorme kracht in, ook buiten het domein sport”.
Vanuit de gemeente Amsterdam is er samenwerking met de sportaccounthouders van het team Vitale Sportclubs. Ook de sportmakelaars van het team Sportstimulering Zuidoost sluiten nauw aan bij de uitwerking. Zo ontstaat een drie-eenheid rondom de opzet en uitvoering van het project. Inmiddels is een aantal focusclubs in Zuidoost geselecteerd waarmee is gestart. Uiteindelijk is het de bedoeling om binnen de gemeente circa twintig clubs per jaar te ondersteunen.
Melissa: “De hulpvraag verschilt per sportvereniging. Soms is een traject in een paar maanden afgerond, maar het kan ook langer duren. Bij Playmind Sports ligt de uitdaging bijvoorbeeld bij het vormen van nieuwe meidenteams. Bij ABC Boxing gaat het om het faciliteren van sportaanbod voor senioren.” Shanna: “Welke ondersteuning we bieden verschilt per club. Iedere vereniging is anders en iedere club kent een eigen problematiek. Dat vraagt om een maatwerkoplossing. Tegelijkertijd verandert de maatschappij voortdurend. Jongeren hebben bijvoorbeeld andere behoeften dan een aantal jaren geleden.”
“We zijn daarom bijvoorbeeld in contact met jongerenwerkers uit Zuidoost om te ontdekken hoe sportclubs het beste kunnen aansluiten bij de behoeften van jongeren. Of beter gezegd: hoe welzijn, onderwijs, zorg en sport en bewegen elkaar rondom deze doelgroep kunnen versterken.”
Het streven is uiteindelijk een omgeving te creëren waarin bewoners laagdrempelig kunnen kennismaken met en aansluiten bij een sportvereniging. Een omgeving waarin zij vervolgens een leven lang kunnen blijven sporten en bewegen, bij een sportclub die op de lange termijn voldoende geëquipeerd is om dit te faciliteren.
Melissa en Shanna
