Tijdens de jaarlijkse Sportvakbeurs zijn aan tafel een aantal onderwerpen behandeld met als thema de maatschappelijke waarde van sportverenigingen: invloed uitkomst van landelijke verkiezingen voor de sport; complexe opgave voor sportverenigingen; impactmeting sportclubs; om te besluiten met de rol van sportverenigingen tijdens crisissituaties. Aan tafel: (oud)politici en vertegenwoordigers van belangenverenigingen, waaronder RVVB (Register voor Verenigingsbestuurders), met moderator Robbert Meeder. Twee nieuwtjes aan tafel: een nieuw boek over complexe opgaven voor de sportvereniging en nieuw in Nederland, een model om de impact van sportverenigingen te indiceren.
Invloed uitkomst landelijke verkiezingen op de sportsector
De coalitie moet nog gevormd worden met daarbij het (toe te wijzen) sportbudget. Ervaring is dat sport vaak een sluitpost is bij de politiek. Soms wordt een visie gemist, ontwikkeling is wel dat maatschappelijke vraagstukken bij de sportclubs gelegd worden, en er een uitdaging ligt om 3 miljoen niet actieve bewoners, uit te dagen om te sporten. Optie voor de politiek is dat sport als onderdeel van het sociaal domein de verbindende factor voor de domeinen kan zijn. Lopende convenanten als Gala en Sportakkoord lopen volgend jaar af, vraag is hoe deze gecontinueerd worden, met vooral aandacht voor de inzet van buurtsportcoaches. Uitdaging voor de sportvereniging is om een meer open community te vormen (voor de buurt).
Interessant in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen (maart 2026) zijn de stellingen die de gemeentelijke politiek inneemt. Veel gemeenten organiseren een sportdebat om de inzichten van de politieke partijen te delen. Voor sportverenigingen aandachtspunten: verouderde sportaccommodaties (vaak n.a.v. privatisering), subsidies voor versterken clubs, waaronder opleiden bestuurders en trainers. Komende jaren worden veel woningen gebouwd, deze bewoners gaan sporten (50% van de nieuwkomers gaat sporten en 10% wordt lid van een voetbalclub. Ontwikkeling is verder de professionalisering van de sport door bijvoorbeeld de inzet van verenigingsmanagers. Vraag is of de maatschappelijke waarde van sportclubs helder en inzichtelijk is voor politici. Uit onderzoek blijkt dat een investering van 1 euro in de sport een bedrag van ca. € 2,75 oplevert (sociaal economisch).
Complexe opgaven sportverenigingen
Vaststelling is dat de sportvereniging van nu niet meer de club is van decennia terug. Wet- en regelgeving zijn enorm toegenomen en het maatschappelijk veld is verschoven naar de sport. Verenigingen geven in een onderzoek aan dat het speelveld steeds complexer wordt: “Aan de bestuurstafel is soms tijdens de rondvraag alleen nog aandacht voor de sport”, aldus een bestuurder. Het werven van leden en vrijwilligers kost de vereniging steeds meer moeite. Tevens het werven van bestuursleden, die steeds minder makkelijk instappen vanwege aansprakelijkheid e.d. Wel stelt men dat je veel leert over leidinggeven bij een sportclub. In het nieuwe boek: ‘Complexe opgaven sportverenigingen’ (o.a. Daniel Klijn) de uitdagingen voor de toekomst: nieuwe woningen vragen een hervorming van de sportverenigingen.
Impactmeting sportclubs
Recent is met behulp van De Grote Clubactie een uniek model ontwikkeld om de impact van sportverenigingen voor de maatschappij te berekenen. In dit model 17 variabelen die mede bepalend zijn voor de score ofwel de sociale footprint van de sportvereniging. Voorbeeld: als een vereniging sport voor ouderen aanbiedt, zoals Walking Football, waarbij ook een derde helft aanwezig is (met: variabelen als gezondheid, kwetsbare doelgroepen, en eenzaamheid) kun je op basis van monatisering de maatschappelijke waarde aan de sportvereniging koppelen.
Momenteel zijn er honderd sportverenigingen geselecteerd voor een pilot. Op basis van een gemodelleerde voetbalvereniging uit Overijssel, is een waarde van € 450.000 bepaald. Andere variabelen die meespelen: organisatiekracht, opgeleide trainers en maatschappelijke betrokkenheid in de buurt. Met de uitkomst van de impactmeting kunnen verenigingen hun waarde delen met de gemeentelijke politiek, waar sportbeleid en plannen voor ruimtelijke ordening worden gemaakt. Het inzicht van de meting is ook interessant voor (toekomstige) sponsoren, de werving van leden en de werving en vorming van vrijwilligers.
Rol van sportverenigingen tijdens crisissituaties
Bevinding is dat tijdens recente crisissituaties (corona, oorlog in Oekraïne en de overstroming in Limburg) de sportverenigingen een belangrijk rol hebben gespeeld. Een plek waar mensen elkaar opzoeken, of opgevangen worden. De sportvereniging kent een breed netwerk met daarbij ook (gemotiveerde) vrijwilligers. Naast generieke situaties zijn er ook voorbeelden van specifieke incidenten. Zoals een trainer die een jeugdlid misbruikt en een dodelijk ongeval op de club. Advies in deze gevallen aan de sportverenigingen is om een soort 10-punten plan op te stellen, met daarin ‘Hoe te handelen bij incidenten’. Belangrijk is transparantie en het centraal aansturen van de communicatie. Feit is dat deze niet alledaagse handelingen een sterke wissel trekken op sportbestuurders, met daarbij ook aandacht voor aansprakelijkheid.
De sterkte van sportverenigingen is dat ze de samenleving verbinden. Noot is wel om samen met de politiek voor te bereiden om een nieuwe toekomst, waarin investeringen welkom zijn. De impactanalyse geeft inzicht in de maatschappelijke waarde van de sportverenigingen met daarbij de inzet van buurtsportcoaches en een vervolg op het lokale sportakkoord. Wel blijft de wens voor een Sportwet.
